Türbinli Motorlar Nasıl Çalışır - 1 - Turbojet

Türbinli motorların günümüzde 4 tipi bulunmaktadır. Bu yazımda bu 4 tipin nasıl çalıştığını ve avantaj ve dezavantajlarını yazacağım.

1903 yılında bulunan gaz türbinli motorlar o günden beri gelişmeye devam etmektedir. 1940'larda jet uçaklarında kullanılmaya başlanmasından beri uçaklarda en önde gelen teknoloji oldu diyebiliriz. Bu motorları çalışma prensiplerine göre 4 temel gruba ayırabiliriz; Turbojet, Turboprop, Turbofan ve Turboşaft motorlar.
Turbojet Motoru Şeması
Turbojet Motorlar

Turbojet motorlar ilk tip gaz türbinli motorlardır. İçten yanmalı motorlardan çok farklı gözükselerde temelde benzer bir mantık kullanırlar. 4 zaman içerisinde yanma olayını gereçekleştirirler, emme, sıkıştırma, güç ve egzoz.

Turbojet motoru çalışırken hava motorun 5 farklı bölmesinden geçerek ilerler.

1. Adım Havanın İçeri Alınması: Hava giriş (air intake) temelde motorun önünde bulunan bir tüp yardımıyla gerçekleştirilir. Hava giriş çok basit gözükse de motor için kritik öneme sahiptir. Görevi giren havanın düzgün bir şekilde kompresör palelerine göndermektir. 2 temel kritik tasarım durumu vardır hava girişin, ilki düşük hızlarda içeri giren havada kaçak olmadan maksimum seviyede palelere ulaştırmak, diğeri ise süpersonik (1 Mach'ın üzerindeki hızlar) hızlarda giren havanın hızını 1 Mach'ın altına indirmektir. (1 Mach = 1226.5 km/h)

2. Adım Kompresör (Compressor): Kompresörler otomotivdeki mantık gibi Türbin tarafından döndürülür amacı da tıpa tıp aynı, giren havanın sıkıştırılmasını sağlar. Kompresörler kademe kademe küçülen palelere sahip fanlardan oluşur, Her kompresör kademesinde hava daha fazla sıkışır ve basıncı artar.

Turbojet Motoru Şeması
3. Adım Yanma Odası (Combustion Chamber): Evet geldik yanma olayının merkezine. Burada kompresörden gelen sıkışmış hava ile enjekte edilen yakıt karışır ve benzinli motorlardaki gibi buji benzeri bir sistem ile ateşlenir. Yanan hava yakıt karışımı motor boyunca harekete devam eder ve türbin palelerinden geçer. Turbojet motorları çok fakir karışım ile yanar, yani 1 birim yakıtı yakabilmek adına 50 birime yakın hava kullanılır. Normal bindiğiniz arabalarda benzinli motorlar 14.7 havaya 1 yakıt şeklinde (lambda = 1), dizel motorlar ise genelde minimum 18'e 1 şeklinde çalışır. Yanmanın yanında fazla hava, yanma sonucunda ısınan motorun ısısını düşürmek için de kullanılır.

4. Adım Türbin (Turbine): Türbin kompresör gibi yine seri fanlardan oluşan bir ünitedir. Türbinin çalışma mantığı rüzgar gülü gibidir, yanma sonucunda çıkan yüksek hızda havanın enerjisini kullanarak döner. Türbin paleleri bir şaft yardımıyla kompresöre bağlıdır, türbinin dönmesi ile kompresör de döner.

5. Adım Egzoz (Exhaust Nozzle): Yüksek hızdaki yanmış hava yakıt karışımı egzoz nozulu yardımıyla dışarı çıkar. Yüksek hızdaki hava dışarı çıkarken, itki oluşturur ve uçağı ileri doğru iter.

Turbojet'in nasıl çalıştığını inceledik, şimdi avantaj ve dezavantajlarına bakalım:

Avantajları
  • Diğer gaz türbinli motorlara göre daha basit bir dizayne sahiptir.
  • Çok yüksek hızlara çıkabilir
  • Küçük hacim kaplar
Dezavantajları:
  • Yakıt tüketimi çok kötüdür
  • Çok gürültülü çalışır
  • Düşük hızlarda kötü performansı vardır.
Turbojet Motor ve Uçak Örnekleri:
İlk Turbojet Motorlu Uçak  He 178 V2

C-141 B

J-85 Motoru

TEI Ar-Ge ekibi TJ-90 turbojet motorunu geliştirmiştir. TAI'nin Şimşek hedef IHA'sında TEI'nin geliştirdiği TJ-90 motoru kullanılmış ve başarılı olmuştur.
TAI Şimşek


COMMENTS

Ad

Elektrikli Araç,2,Motor Teknolojileri,21,Savunma Sanayi,15,Yarış Sporları,11,
ltr
item
Motor Müdür : Türbinli Motorlar Nasıl Çalışır - 1 - Turbojet
Türbinli Motorlar Nasıl Çalışır - 1 - Turbojet
https://3.bp.blogspot.com/-SDLPI1IcVgA/WDs3hezTNXI/AAAAAAAAAEQ/1-5OO9lhFf8-1aI3o6vnqV2jtrzZjfE-ACLcB/s640/diagram-turbojet.jpg
https://3.bp.blogspot.com/-SDLPI1IcVgA/WDs3hezTNXI/AAAAAAAAAEQ/1-5OO9lhFf8-1aI3o6vnqV2jtrzZjfE-ACLcB/s72-c/diagram-turbojet.jpg
Motor Müdür
http://www.motormudur.com/2018/08/turbinli-motorlar-nasil-calisir-1-turbojet.html
http://www.motormudur.com/
http://www.motormudur.com/
http://www.motormudur.com/2018/08/turbinli-motorlar-nasil-calisir-1-turbojet.html
true
6040570501278657995
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts Hepsini Gör Devamı Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy